و يعقوب « رب المشرق » بجرّ باء و ديگران برفع باء « ربّ » در قرائت نادره عكرمه « مزمّل و مدّثر » را بتخفيف زاء و مد دال و تشديد و ميم و ث قرائت كرده و ابى سماك ( قم اللّيل ) را بضمّ ميم خوانده است . دليل : كسى كه ( أَشَدُّ وَطْئاً ) قرائت كرده معنايش مواطات يعنى موافقت و سازش نمودن است و از همين باب است آيه ( لِيُواطِؤُا عِدَّةَ ما حَرَّمَ اللَّهُ ) هر آينه موافقت و سازش كنند عدد آنچه را خدا حرام كرده بود پس معنى چنين است كه نماز كسى كه در شب ميخواند و عمل كسى كه در شب انجام ميدهد - توافقش با گوش دل در شب بيشتر است از آنچه را كه در ساعات روز مىنمايد براى اينكه قلب در شب فارغ‌تر است به جهت اينكه در شب فارغ‌تر از روز است براى منقطع بودن آن از بسيارى از مشاغل روز و كسى كه گفته است ( وطأ ) به معنى اينست كه آن دشوارتر است بر انسان از قيام در روز براى اينكه شب براى استراحت و سكونت و آسايش است . و در حديث آمده ( اللّهمّ اشدد وطأتك على مضرّ ) بار خدايا سخت‌تر فرما سختگيرى خود را بر قبيلهء مضرّ ( وَ أَقْوَمُ قِيلًا ) يعنى استقامتش بيشتر و بگفتار درست‌تر است براى فراغت دل ، و جدا بودن از چيزهايى كه انسانى را مشغول مينمايد . شاعر عرب گويد : له و لها وقع بكلّ قراره * و وقع بمستن الفضاء قويم توصيف مىكند ممدوح خود را و ميگويد براى او و محبوبه او خاطرهء است بهر قرار گاهى و خاطره آب نما مستقيم است . مراد از ناشئه ساعاتى است كه از شب حادث و پيدا مىشود و رفع در